เมื่อเช้ายังคุยรู้เรื่อง แต่ต่อมากลับตอบไม่ตรงคำถาม ไม่รู้ว่าอยู่ที่ไหน หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปมาก หากผู้สูงอายุมีอาการสับสนกะทันหัน โทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน แม้จะไม่มีไข้หรืออาการเจ็บป่วยอื่นร่วมด้วยก็ตาม
อาการเหล่านี้เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ผู้ดูแลไม่จำเป็นต้องรอดูอาการ หรือรอให้แน่ใจว่าเป็นโรคอะไรก่อน สิ่งสำคัญคือการสังเกตความเปลี่ยนแปลง แจ้งเจ้าหน้าที่ และทำตามคำแนะนำอย่างทันท่วงที

สับสนหลังหกล้มหรืออุบัติเหตุ โทร 1669
หากผู้สูงอายุเริ่มมีอาการสับสนหลังจากหกล้ม ศีรษะกระแทก หรือเกิดอุบัติเหตุ โทร 1669 โดยไม่ต้องรอให้หมดสติ ควรแจ้งเวลาเกิดเหตุ ลักษณะการกระแทก การหายใจ และการตอบสนองของผู้สูงอายุ ให้เจ้าหน้าที่ทราบ
แพทย์ต้องประเมินการบาดเจ็บที่ศีรษะ รวมถึงความเป็นไปได้ของภาวะเลือดออกในสมอง ซึ่งอาการสับสนอาจไม่ได้เกิดขึ้นทันที แต่เกิดตามหลังอุบัติเหตุหลายชั่วโมงหรือหลายวัน จึงควรแจ้งประวัติของการหกล้มก่อนหน้านี้ด้วย และแจ้งข้อมูลยาที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด
ภาวะสับสนเฉียบพลัน ต่างจากภาวะสมองเสื่อมอย่างไร?
- ภาวะสับสนเฉียบพลัน (Delirium) อาจเริ่มภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน ผู้สูงอายุอาจจดจ่อไม่ได้ พูดไม่เป็นเรื่อง หรือความตื่นตัวเปลี่ยนไป บางคนกระสับกระส่าย ขณะที่บางคนกลับเงียบ ตอบช้า ง่วงซึม หรือสนใจสิ่งรอบตัวลดลง อาการอาจทุเลาแล้วแย่ลงในวันเดียวกัน
- ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) เป็นภาวะหลงลืมแบบค่อยเป็นค่อยไป เป็นความเปลี่ยนแปลงที่สะสมตามเวลา หากกังวลควรนัดประเมิน ไม่ควรสรุปว่าเป็นเรื่องปกติตามวัย การดูว่าอาการเริ่มเร็วหรือช้าช่วยในการเล่าประวัติ แต่ใช้วินิจฉัยแยกโรคด้วยตนเองไม่ได้
ผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมอยู่ก่อนก็สามารถเกิดภาวะสับสนเฉียบพลันร่วมได้ หากอาการต่างจากสภาพปกติ อย่าเพิ่งสรุปว่าเป็นเพราะโรคเดิม และไม่ควรยกเลิกการขอความช่วยเหลือเพียงเพราะผู้ป่วยดูอาการทุเลาลงชั่วคราว

อาการร่วมแบบไหนบ้างที่ควรระวัง
หากพบอาการสับสนร่วมกับความผิดปกติดังต่อไปนี้ ให้แจ้งเจ้าหน้าที่
- หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงข้างหนึ่ง หรือพูดไม่ชัด สัญญาณของโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ควรแจ้งเวลาที่ผู้ป่วยยังมีอาการปกติครั้งล่าสุดให้เจ้าหน้าที่ทราบ
- เหงื่อออก มือสั่น และสับสน อาจเกิดจากภาวะน้ำตาลต่ำ โดยเฉพาะผู้เป็นเบาหวานที่ใช้อินซูลินหรือยาบางชนิด หากผู้ป่วยหมดสติหรือกลืนไม่ได้ ห้ามป้อนน้ำหวาน อาหาร หรือเครื่องดื่ม เพราะอาจสำลักลงปอด
- หลังศีรษะกระแทกมีง่วงซึมผิดปกติ อาเจียน พูดหรือทรงตัวลำบาก ให้แจ้งอาการเหล่านี้พร้อมประวัติอุบัติเหตุ และเฝ้าระวังภาวะกระทบกระเทือนทางสมอง
- มีการเจ็บป่วย กินหรือดื่มลดลง หรือเพิ่งเปลี่ยนยา ภาวะขาดน้ำ เกลือแร่ในร่างกายผิดปกติ การติดเชื้อ (เช่น ทางเดินปัสสาวะอักเสบ) หรือผลข้างเคียงจากยา เป็นสาเหตุทางกายที่ทำให้เกิดความสับสนได้เช่นกัน
วิธีดูแลผู้สูงอายุในช่วงระหว่างรอรถพยาบาล
เมื่อผู้สูงอายุมีอาการสับสน ควรดูแลอยู่เป็นเพื่อนอย่างใกล้ชิด พูดคุยสั้นๆ ด้วยน้ำเสียงสงบ บอกว่าคุณเป็นใคร เขาอยู่ที่ไหน และกำลังมีคนมาช่วย ระวังอันตรายรอบตัวและการหกล้ม ไม่ซักถามหรือทดสอบความจำซ้ำ ๆ จนผู้สูงอายุเหนื่อยหรือกังวล
หลังโทรขอความช่วยเหลือแล้ว ค่อยรวบรวมข้อมูลเท่าที่หาได้ โดยไม่ปล่อยให้ผู้สูงอายุอยู่ลำพัง
- เวลาที่ยังเป็นปกติครั้งล่าสุดและเวลาเริ่มพบความผิดปกติ หากไม่แน่ใจให้บอกตามจริง
- สภาพปกติเดิม เช่น การพูดคุย ความจำ และการช่วยเหลือตนเอง เพื่ออธิบายสิ่งที่เปลี่ยนไป
- โรคประจำตัวและถุงยาหรือรายการยาที่ใช้ รวมถึงยาที่เพิ่งเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาด
ห้ามให้ยานอนหลับเพื่อให้ผู้ป่วยสงบ ห้ามซื้อยามาทานเองเพื่อรักษาสาเหตุที่คาดเดา หากผู้ป่วยซึมลงหรือหายใจผิดปกติระหว่างรอ ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ โทร 1669 และทำตามคำแนะนำ
*บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปสำหรับผู้ดูแล ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคเพื่อทดแทนการประเมินของบุคลากรทางการแพทย์


