ความเสื่อมของไตตามวัย และปัจจัยกระตุ้นโรคเรื้อรังที่ผู้สูงอายุต้องเฝ้าระวัง

เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ อวัยวะต่างๆ ในร่างกายย่อมมีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา “ไต” เป็นหนึ่งในอวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่กรองของเสีย รักษาสมดุลน้ำและเกลือแร่ ซึ่งจะมีการทำงานที่ลดลงตามธรรมชาติ การทำความเข้าใจเกี่ยวกับกลไกความเสื่อมและปัจจัยกระตุ้นจึงเป็นกุญแจสำคัญในการยืดอายุการทำงานของไตให้ยาวนานยิ่งขึ้น

ในทางเวชศาสตร์ เมื่ออายุมากขึ้น อัตราการกรองของไต (Glomerular Filtration Rate หรือ GFR) จะค่อยๆ ลดลงทีละน้อย โดยทั่วไปหลังอายุ 40 ปี ค่าการกรองของไตอาจลดลงประมาณ 1% ต่อปี เนื่องจากจำนวนหน่วยไต (Nephrons) ลดลงตามความเสื่อมของเซลล์ ส่งผลให้ความสามารถในการขับของเสียออกจากร่างกายลดลงกว่าวัยหนุ่มสาว

นอกเหนือจากความเสื่อมตามวัยแล้ว ยังมีปัจจัยภายนอกและโรคประจำตัวที่เป็นตัวเร่งให้ไตเสื่อมสภาพเร็วขึ้นจนเข้าสู่ภาวะไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease) ซึ่งผู้สูงอายุควรเฝ้าระวังดังนี้

ระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงต่อเนื่องจะเข้าทำลายหลอดเลือดเล็กๆ ในไต ส่งผลให้หน่วยไตอักเสบและสูญเสียหน้าที่ในการกรองโปรตีน จนเกิดภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะ

ความดันโลหิตที่สูงเกินมาตรฐานส่งผลกระทบโดยตรงต่อหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงไต ทำให้หลอดเลือดแข็งตัวและตีบแคบลง ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงไตไม่เพียงพอ

ผู้สูงอายุมักมีอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย การซื้อยาแก้ปวดกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) มารับประทานเองต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน หรือการได้รับสมุนไพรบางชนิดที่ไม่ผ่านการตรวจสอบมาตรฐาน อาจส่งผลให้เกิดพิษต่อไตโดยตรง

การรับประทานอาหารรสจัด โดยเฉพาะรสเค็มที่มีโซเดียมสูง รวมถึงอาหารแปรรูป จะเพิ่มภาระให้ไตต้องทำงานหนักในการขับเกลือส่วนเกินออกจากร่างกาย

ความผิดปกติของไตมักไม่แสดงอาการในระยะแรก แต่หากสังเกตพบความเปลี่ยนแปลงดังต่อไปนี้ ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เพื่อตรวจเช็กอย่างละเอียด

• ปัสสาวะผิดปกติ: เช่น ปัสสาวะเป็นฟองมาก มีสีเข้มคล้ายน้ำล้างเนื้อ หรือต้องลุกขึ้นมาปัสสาวะบ่อยครั้งในช่วงกลางคืน
• อาการบวม: บริเวณใบหน้า หนังตา หรือเท้าทั้งสองข้าง โดยเฉพาะเมื่อกดแล้วบุ๋ม
• ความอ่อนเพลีย: รู้สึกเหนื่อยง่าย เบื่ออาหาร หรือผิวพรรณดูซีดเซียวเนื่องจากภาวะโลหิตจางที่สัมพันธ์กับโรคไต
• ความดันโลหิตคุมยาก: ความดันโลหิตที่เคยปกติกลับสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยสามารถสร้างความแตกต่างที่ยิ่งใหญ่ให้กับการทำงานของไตได้

• ตรวจสุขภาพประจำปี: ควรตรวจค่าการทำงานของไต (Creatinine และ GFR) และตรวจปัสสาวะสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์
• ควบคุมโรคประจำตัว: รักษาระดับน้ำตาลและความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมอย่างเคร่งครัด
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: การดื่มน้ำสะอาดในปริมาณที่พอเหมาะช่วยให้ไตขับของเสียได้สะดวกขึ้น
• หลีกเลี่ยงการซื้อยาเอง: ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนเริ่มใช้ยาใหม่ โดยเฉพาะยาแก้ปวดและสมุนไพร

ความเสื่อมของไตตามวัยเป็นเรื่องที่เลี่ยงไม่ได้ แต่เราสามารถชะลอความเสื่อมนั้นไม่ให้ลุกลามจนกลายเป็นโรคไตวายได้ ด้วยการใส่ใจในปัจจัยเสี่ยงและดูแลสุขภาพเชิงรุก การรู้เท่าทันสัญญาณเตือนและการปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ จะช่วยให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีและยืนยาว

โรงพยาบาลศรีสุโข พิจิตร

ที่อยู่: 22/29 ถนนสระหลวง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร 6600
เบอร์โทรศัพท์: 056 612 377
สายด่วน: 063 339 3654
LINE Official: @Srisukho
เว็บไซต์: https//srisukho.co.th/