ผู้สูงอายุล้มแล้วปวดสะโพก ต้องเอกซเรย์ไหม? เช็กอาการกระดูกหักที่อาจมองไม่เห็น

อุบัติเหตุในผู้สูงอายุเป็นเรื่องที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะเมื่อเกิดการพลัดตกหกล้มแล้วมีอาการปวดบริเวณสะโพกตามมา อาการปวดเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่กล้ามเนื้ออักเสบธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะกระดูกสะโพกหัก บางครั้งผู้สูงอายุยังพอเดินได้ พูดคุยได้ปกติ ทำให้คิดว่าไม่น่าเป็นอะไรมาก แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตในระยะยาว

สาเหตุที่ผู้สูงอายุล้มได้ง่ายกว่าวัยอื่น

ผู้สูงอายุมักจะล้มได้ง่ายกว่าวัยอื่นๆ สาเหตุเพราะความเสื่อมสภาพของร่างกายตามอายุ เช่น มวลกล้ามเนื้อลดลง ระบบการทรงตัวทำงานได้ไม่ดีเท่าเดิม ปัญหาด้านสายตาจากการมองเห็นที่ลดลง หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิดที่ทำให้เกิดอาการวิงเวียนศีรษะ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีผลให้ผู้สูงอายุล้มได้ง่ายขึ้น

ทำไมเวลาผู้สูงอายุล้ม ถึงเสี่ยงกระดูกหัก?

การล้มในผู้สูงอายุแม้จะเป็นการล้มเบาๆ หรือลื่นล้มในระดับความสูงของตนเอง (Low-energy trauma) มักมีความเสี่ยงต่อกระดูกหักสูงกว่าคนวัยอื่น เนื่องจากผู้สูงอายุมักมีภาวะกระดูกบางหรือภาวะกระดูกพรุน กระดูกจึงเปราะบางและแตกหักได้ง่าย อีกทั้งกล้ามเนื้อและการทรงตัวที่ลดประสิทธิภาพลงตามอายุ ทำให้ล้มได้ง่ายและรับแรงกระแทกได้น้อยลง แม้บางครั้งการล้มอาจดูไม่รุนแรงในสายตาคนทั่วไป แต่สำหรับผู้สูงอายุแล้ว การล้มแต่ละครั้งล้วนมีความเสี่ยงที่จะทำให้กระดูกบริเวณสะโพกหักได้

อาการสะโพกหักในผู้สูงอายุ สังเกตได้จากอะไรบ้าง?

ภาวะกระดูกสะโพกหักในบางครั้งอาจไม่มีบาดแผลภายนอกให้เห็น จึงต้องหมั่นสังเกตความผิดปกติของร่างกาย สัญญาณเตือนสำคัญของอาการสะโพกหัก ได้แก่

• หลังจากการล้ม มีอาการปวดอย่างรุนแรงบริเวณสะโพก ขาหนีบ หรือต้นขาด้านบน โดยเฉพาะเมื่อพยายามขยับขาหรือลุกยืน
• ไม่สามารถขยับขาข้างที่บาดเจ็บได้ ขยับแล้วมีอาการปวดมาก หรือไม่สามารถลงน้ำหนักบนขาข้างนั้นได้เลย
• รูปทรงของขาข้างที่บาดเจ็บดูผิดปกติ เช่น ขาสั้นลงกว่าอีกข้าง หรือปลายเท้าแบะหมุนออกด้านนอก
• รู้สึกปวดเมื่อนั่งนานๆ หรือเปลี่ยนท่า หรือต้องเคลื่อนไหวร่างกาย
• มีลักษณะการเดินผิดปกติ ก้าวขาสั้นลง หรือเอียงตัวเวลาเดิน

บางกรณีที่ผู้สูงอายุมีอาการปวดสะโพกแบบค่อยเป็นค่อยไปโดยไม่มีเหตุการณ์ล้ม อาจเกิดจากกระดูกที่เปราะบางจนแตกร้าวได้เองจากแรงกดทับในชีวิตประจำวัน เช่น การลุกนั่งหรือเปลี่ยนท่าทางแรงเกินไป กรณีเช่นนี้หากอาการปวดไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่วัน หรือมีอาการเดินผิดปกติร่วมด้วย ก็ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินเช่นเดียวกัน

ล้มแล้วต้องเอกซเรย์ทุกครั้งไหม?

เมื่อเกิดอุบัติเหตุแล้วผู้สูงอายุมีอาการปวดสะโพก แนะนำว่าควรเข้ารับการเอกซเรย์เสมอ เพราะกระดูกหักบางชนิดอาจเป็นรอยร้าวขนาดเล็กที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แม้ว่าผู้ป่วยยังพอฝืนเดินได้บ้างก็ยังคงมีความเสี่ยงอยู่ การพาผู้ป่วยไปตรวจเอกซเรย์กระดูกที่โรงพยาบาลผู้สูงอายุ หรือสถานพยาบาลที่มีความพร้อมทางรังสีวิทยา จะช่วยให้แพทย์สามารถประเมินรอยร้าว การเคลื่อนของกระดูก และความเสียหายที่เกิดขึ้นได้อย่างละเอียด

การตรวจวินิจฉัยอาการสะโพกหัก 

เมื่อพาผู้สูงอายุมาพบแพทย์ แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติเหตุการณ์ล้ม ลักษณะการปวด และตรวจร่างกายบริเวณสะโพกและขา เพื่อประเมินความผิดปกติเบื้องต้น จากนั้นจึงพิจารณาส่งตรวจเอกซเรย์กระดูกเพื่อดูภาพโครงสร้างกระดูกบริเวณสะโพกและต้นขา ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้ว่ามีรอยหักหรือรอยร้าวหรือไม่ หากผลเอกซเรย์ยังไม่แน่ชัดแต่อาการยังน่าสงสัย แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีอื่นเพื่อยืนยันผล

การตรวจพบกระดูกหักตั้งแต่ระยะแรกมีความสำคัญมาก เพราะช่วยให้วางแผนการรักษาได้ทันเวลา ลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนจากการนอนติดเตียงเป็นเวลานาน ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่มีกระดูกสะโพกหักแล้วไม่ได้รับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ

การล้มในผู้สูงอายุเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม แม้ดูเหมือนล้มไม่แรงหรือยังเดินได้บ้างก็ควรพาไปตรวจเอกซเรย์เพื่อยืนยันสภาพกระดูก เพื่อให้มั่นใจได้ว่าไม่มีกระดูกหักซ่อนอยู่ ทั้งนี้อาการและความรุนแรงของแต่ละคนอาจแตกต่างกันไปตามสภาพร่างกายและโรคประจำตัว จึงควรได้รับการประเมินจากแพทย์โดยตรงเพื่อวางแนวทางดูแลที่เหมาะสม

*การตรวจรักษาหรือทำหัตถการมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับบริการทุกครั้ง
*บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เบื้องต้นเท่านั้น หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง