ฝากครรภ์ช้า ต้องเร่งตรวจอะไรบ้าง?

หลายคนรู้ตัวว่าตั้งครรภ์ช้า บางคนไม่รู้ตัวจนเข้าสัปดาห์ที่ 16 หรือ 20 บางคนรู้ตัวเร็วแต่ติดปัญหาบางอย่างจนยังไม่ได้ไปฝากครรภ์ ไม่ว่าด้วยเหตุผลใด คำถามที่สำคัญที่สุดในตอนนี้คือ จะทำอย่างไรต่อจากนี้?

ต้องขอบอกว่า ฝากครรภ์ช้ายังดีกว่าไม่ฝากครรภ์เลย และมีการตรวจหลายอย่างที่แพทย์จะเร่งดำเนินการให้ครบถ้วนที่สุดในเวลาที่จำกัด

ทำไมการฝากครรภ์เร็วถึงสำคัญ และเกิดอะไรขึ้นเมื่อมาช้า

การฝากครรภ์ในช่วงต้นของการตั้งครรภ์มีจุดประสงค์หลักคือ การตรวจคัดกรองความผิดปกติบางอย่างที่มีกรอบเวลาเฉพาะ เมื่อมาฝากครรภ์ช้า การตรวจบางอย่างอาจพ้นช่วงเวลาที่เหมาะสมไปแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าจะตรวจอะไรไม่ได้เลย แพทย์จะปรับแผนการตรวจให้เหมาะกับอายุครรภ์ปัจจุบันและเร่งตรวจสิ่งที่ยังทำได้ให้ครบถ้วน

การตรวจที่ต้องเร่งทำทันทีในนัดแรก ไม่ว่าอายุครรภ์เท่าไหร่

ยืนยันอายุครรภ์ด้วยอัลตราซาวนด์

เป็นสิ่งแรกที่ต้องทำเมื่อมาฝากครรภ์ช้า เพราะการนับอายุครรภ์จากประจำเดือนครั้งสุดท้ายอาจไม่แม่นยำ การอัลตราซาวนด์ช่วยยืนยันอายุครรภ์ที่แท้จริง ซึ่งส่งผลต่อการกำหนดวันคลอดและการตรวจอื่น ๆ ที่ต้องอ้างอิงตามอายุครรภ์

ตรวจวัดความดันโลหิตและตรวจปัสสาวะ

ใช้คัดกรองภาวะครรภ์เป็นพิษและการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ซึ่งเป็นภาวะที่ต้องเฝ้าระวังตลอดการตั้งครรภ์ ยิ่งมาฝากครรภ์ช้า ยิ่งจำเป็นต้องเริ่มติดตามทันที

ตรวจเลือดพื้นฐาน

ครอบคลุมการตรวจกรุ๊ปเลือดและหมู่ Rh ตรวจความเข้มข้นของเลือดเพื่อคัดกรองภาวะซีด ตรวจหาเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ตรวจหาเชื้อ HIV และตรวจหาเชื้อซิฟิลิส การตรวจเหล่านี้สำคัญไม่ว่าจะฝากครรภ์เร็วหรือช้า เพราะส่งผลต่อการวางแผนดูแลทั้งแม่และทารกตลอดการตั้งครรภ์และช่วงคลอด

ตรวจคัดกรองเบาหวานขณะตั้งครรภ์

ปกติแล้วการตรวจนี้ทำในช่วงสัปดาห์ที่ 24–28 แต่หากมาฝากครรภ์ช้ากว่านั้น แพทย์จะตรวจทันทีในนัดแรกเพื่อไม่ให้พลาดช่วงเวลาสำคัญในการดูแล

การตรวจที่ขึ้นอยู่กับอายุครรภ์ขณะมาฝากครรภ์

หากมาฝากครรภ์ในช่วงไตรมาสแรก (ก่อนสัปดาห์ที่ 13)

ยังมีเวลาเพียงพอสำหรับการตรวจคัดกรองความผิดปกติของโครโมโซมในไตรมาสแรก เช่น การตรวจเลือดร่วมกับอัลตราซาวนด์วัดความหนาของผิวหนังต้นคอทารก (NT Scan) ซึ่งทำได้ในช่วงสัปดาห์ที่ 11–13

หากมาฝากครรภ์ในช่วงไตรมาสที่ 2 (สัปดาห์ที่ 14–27)

การตรวจคัดกรองโครโมโซมแบบไตรมาสแรกอาจพ้นช่วงเวลาไปแล้ว แพทย์จะปรับไปใช้การตรวจคัดกรองทางเลือกอื่นที่เหมาะกับอายุครรภ์นี้ เช่น การตรวจเลือดคัดกรองในไตรมาสที่ 2 หรือการอัลตราซาวนด์เพื่อดูโครงสร้างอวัยวะของทารกอย่างละเอียด ซึ่งมักทำในช่วงสัปดาห์ที่ 18–22

หากอายุครรภ์เลยช่วงที่เหมาะสมสำหรับการตรวจคัดกรองความผิดปกติของโครโมโซมไปแล้ว แพทย์จะอธิบายข้อจำกัดนี้ให้ทราบ และพิจารณาว่ายังมีทางเลือกการตรวจวินิจฉัยอื่นที่เหมาะสมหรือไม่

หากมาฝากครรภ์ในช่วงไตรมาสที่ 3 (สัปดาห์ที่ 28 เป็นต้นไป)

แพทย์จะเร่งตรวจสิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ ได้แก่ การประเมินตำแหน่งของรก การประเมินท่าทารกในครรภ์ การตรวจติดตามการเจริญเติบโตของทารก และการวางแผนเตรียมตัวสำหรับการคลอดที่ใกล้เข้ามา

ความเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษเมื่อฝากครรภ์ช้า

ภาวะครรภ์เป็นพิษ

ภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ช่วงกลางของการตั้งครรภ์เป็นต้นไป หากไม่ได้รับการตรวจวัดความดันโลหิตและตรวจปัสสาวะอย่างสม่ำเสมอตั้งแต่ต้น อาจพลาดสัญญาณเตือนในช่วงแรก แพทย์จะเริ่มติดตามอย่างใกล้ชิดทันทีที่มาฝากครรภ์

ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับการควบคุม

หากมีภาวะนี้และไม่ได้รับการวินิจฉัยตั้งแต่ต้น ทารกอาจมีขนาดตัวใหญ่กว่าปกติ ซึ่งส่งผลต่อการคลอดและเพิ่มความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนหลังคลอด การตรวจคัดกรองทันทีที่มาฝากครรภ์ช่วยให้เริ่มควบคุมระดับน้ำตาลได้เร็ว

ภาวะรกผิดปกติที่ยังไม่ถูกตรวจพบ

ภาวะรกเกาะต่ำหรือรกผิดปกติอื่น ๆ จำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยก่อนถึงกำหนดคลอด เพื่อวางแผนวิธีคลอดที่ปลอดภัย การอัลตราซาวนด์ในนัดแรกช่วยให้แพทย์ตรวจพบภาวะนี้ได้ทันเวลา แม้จะมาฝากครรภ์ช้าก็ตาม

การติดเชื้อที่ส่งผลต่อทารก

เชื้อบางชนิด เช่น ซิฟิลิสหรือไวรัสตับอักเสบบี หากไม่ได้รับการตรวจและรักษาตั้งแต่ต้น อาจส่งผลกระทบต่อทารกในครรภ์ได้ การตรวจเลือดทันทีที่มาฝากครรภ์ช่วยให้เริ่มการรักษาหรือป้องกันการแพร่เชื้อสู่ทารกได้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนไปฝากครรภ์ครั้งแรกที่ล่าช้า

• จดวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้ายให้แม่นยำที่สุดที่จำได้ เพื่อช่วยแพทย์ประเมินอายุครรภ์เบื้องต้น
• เตรียมประวัติการตั้งครรภ์ครั้งก่อน หากมี เช่น วิธีคลอด ภาวะแทรกซ้อนที่เคยเกิดขึ้น
• เตรียมประวัติโรคประจำตัวของตนเองและครอบครัว
• เตรียมรายการยาที่กำลังรับประทานอยู่ในปัจจุบัน
• ไม่ต้องกังวลหรือรู้สึกผิดมากเกินไป เพราะสิ่งที่สำคัญที่สุดในตอนนี้คือการเริ่มดูแลตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป

คำถามที่พบบ่อย

ฝากครรภ์ช้าไปแล้ว ลูกจะมีความผิดปกติเพิ่มขึ้นไหม

การฝากครรภ์ช้าไม่ได้เป็นสาเหตุที่ทำให้ทารกมีความผิดปกติเพิ่มขึ้น แต่อาจทำให้พลาดโอกาสตรวจคัดกรองบางอย่างในช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุด การเริ่มฝากครรภ์ทันทีที่รู้ตัวช่วยให้ได้รับการดูแลที่ดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้จากจุดนี้ไป

ไม่ได้ตรวจคัดกรองโครโมโซมในไตรมาสแรก ยังมีทางเลือกอื่นไหม

มี แพทย์จะพิจารณาวิธีตรวจคัดกรองหรือตรวจวินิจฉัยอื่นที่เหมาะกับอายุครรภ์ปัจจุบัน ควรปรึกษาแพทย์ที่ฝากครรภ์เพื่อประเมินทางเลือกที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล

ฝากครรภ์ช้าไม่ใช่จุดจบของการดูแลที่ดี สิ่งสำคัญที่สุดคือการไปพบแพทย์ทันทีที่ทำได้ แพทย์จะเร่งตรวจสิ่งที่จำเป็นที่สุดตามอายุครรภ์ปัจจุบัน ทั้งการยืนยันอายุครรภ์ การตรวจเลือดพื้นฐาน การคัดกรองภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ และการประเมินสุขภาพทารกในครรภ์

การเริ่มดูแลตั้งแต่วันนี้ ดีกว่าการรอให้สมบูรณ์แบบหรือกังวลกับสิ่งที่ผ่านไปแล้ว เพราะทุกการตรวจที่เริ่มทำตั้งแต่ตอนนี้ ล้วนมีความหมายต่อสุขภาพของทั้งแม่และทารกในครรภ์

ติดต่อจองคิวปรึกษาแพทย์ หรือ สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อ LINE Official: @Srisukho

โรงพยาบาลศรีสุโข พิจิตร

ที่อยู่: 22/29 ถนนสระหลวง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร 6600
เบอร์โทรศัพท์: 056 612 377
สายด่วน: 063 339 3654
LINE Official: @Srisukho
เว็บไซต์: srisukho.co.th